Het was een mistig debat gisteren in Paradiso over vermaatschappelijking van de kunst en culturalisering van de politiek. Ik was (zoals elk jaar eigenlijk) weinig onder de indruk van de inbreng van kamerleden in het debat. Ze staan te ver van de materie af (Han ten Broeke, VVD), versimpelen en spannen het paard voor hun eigen wagen (Nicolien van Vroonhoven, CDA) of zijn niet in staat hun argument helder te formuleren (John Leerdam, PvdA). Dat laatste kunnen George Lawson (NFPK+) en Carolien Gehrels (wethouder cultuur, A’dam) als de beste! Er was een mooie hofnarrol weggelegd voor Ab Gietelink die de oorzaak van alle ellende natuurlijk zoekt bij de kunstcommissies. George Lawson zat zichtbaar glimlachend z’n billen samen te knijpen. De Rietveldacademie liet luid van zich horen (one issue, eigen belang). John Leerdam zei (na afloop, in de wandelgangen) de politisering van de kunst te missen. Daar heeft hij een punt. Maar waarom dat dan niet hardop zeggen in het debat in heldere taal? Ik vind het een groot gemis dat wij (topkunst en alle niches die je maar kan noemen) onvoldoende in politiek en maatschappelijk debat van ons laten horen. Ik ken maar weinig kunstenaars die in het openbare leven als opinion leaders worden beschouwd. ‘s Avonds bij Zomergasten zat een topkunstenaar die zijn corset heeft afgedaan om zijn leven in het teken van waarachtigheid te stellen. Jaap van Zweden vroeg zich af hoe het kan dat hij in Amerika binnen een jaar in het bestuur zit van de Superbowl. Terwijl het in Nederland even ondenkbaar is dat hij in het bestuur van Ajax zitting zou nemen als dat een Ajacied in de Raad van Toezicht van het Concertgebouw wordt gevraagd.
Hebben we termen als politisering, culturalisering of vermaatschappelijking nodig? Welnee. We hebben kunstenaars nodig die als ze ’s avonds uit het hok van hun atelier zijn gekomen ook nog even een column schrijven in de krant. Toneelschrijvers die, zoals Tom Lanoye in Antwerpen, een intelligent politiek debat aangaan. Ook als het over andere zaken gaat dan hun eigen huisvesting.
Totaal oneens ben ik het met het pleidooi van Els Swaab (RvC) om (de subsidiering van) kunst als een grondrecht in de grondwet op te nemen. Zijn we zover heen dat we een reservaat voor de kunsten moeten scheppen? Autonomie aan de hand van de wetgever? Laten wij ons als kunstinstellingen liever actief opstellen in het maatschappelijke leven. En dat is niet hetzelfde als vermaatschappelijking van de kunst. Iets waar Jaap van Zweden zich gisteren het levend bewijs van toonde.
