Afscheid nemen, stap voor stap. In januari nam ik al met een feestelijke lunch en een grappige quiz afscheid van mijn collega’s van Yo! Opera op kantoor. Afgelopen vrijdag was het officiële afscheid. Welk project er uit te lichten wie te bedanken? Onbegonnen werk. Ik koos ervoor in plaats daarvan een persoonlijk verhaal te vertellen. Het gaat over reizen.
Ik houd van reizen. Niet zozeer naar verre vakantiebestemmingen. Ik houd van het verleggen van mijn persoonlijke horizon. In den vreemde toets je je identiteit. Wie ben ik? Wat doe ik? Waarom doe ik wat ik doe? Dat ontdekte ik voor het eerst op mijn 18e in Engeland. Ik was uitgeloot voor Theaterwetenschap. En maakte –intuïtief maar doelbewust – de keus om me te storten in een andere wereld. Het werd die van de diergeneeskunde, de wereld van James Harriot.
Engeland leek dichtbij maar de omgangsvormen waren anders. Een vrouw neemt bijvoorbeeld niet het initiatief om een hand te geven bij het voorstellen. Dat vond ik heel gek! Hartstikke Westers land, we zijn buren! Ik vond dat ik de keus had. Daar deed ik dus mooi niet aan mee. Andersom vond ik de Engels beleefdheid een verademing. Het ‘excuse me’ als je iemand wilt passeren bijvoorbeeld. Zo simpel, zo voorkomend. Dat vind ik nog steeds. In de drukte op het station of in de tram doe ik wel eens alsof ik Engelse ben.
Na twee jaar Engelse klassenmaatschappij was het avontuur er wel af en de magie uitgewerkt. Ik kwam terug om alsnog, hier in Utrecht, Theaterwetenschap te gaan studeren. Na jaren van honden uitlaten en hokken schrobben was dat een intellectuele verademing.
Naast m’n studie had ik duizend bijbaantjes. Als dierenartsassistente natuurlijk. Maar ik ging ook als secretaresse undercover in de wereld van de medisch specialisten, de rooms katholieke kerk, de bouw en het kunstvakonderwijs. Allemaal wereldjes op zichzelf, met codes en omgangsvormen. Allemaal in zeker zin geïsoleerde koninkrijkjes. Net de kunstwereld.
Het voorrecht dat ik als zakelijk leider heb, is dat ik niet aan een discipline gebonden ben. Ik neem mijn vakmanschap, gezond verstand en analytisch vermogen mee, stel me ten dienste van een maker of gezelschap en krijg er steeds weer een ingang in een andere, rijke wereld voor terug. Een mooie reis.
Anthony Heidweiller en Saskia van de Ree
Bij Yo! Opera veranderde er iets. Voor het eerst had ik een reisgenoot. De zoektocht van Anthony, mijn compagnon bij Yo! Opera ging voor een groot deel over dezelfde vragen die mij bezighielden. Ik wist niets van opera – maar daar ging de hamvraag ook niet over. We deelden een honger naar nieuwe wegen en structuren. Het ging om de persoonlijke zoektocht. Om het gevoel van noodzaak de kunstwereld te verbinden met de maatschappij.
De spagaat tussen opera en de maatschappij is ogenschijnlijk groot. Wie een kloof wil overbruggen moet grote stappen maken. Dat leek moeilijk maar het maakte dingen juist makkelijk. Het was spannend en ontzettend leuk. Ons reisplan was niet altijd voor iedereen te volgen – onuitstaanbaar soms voor de mensen die met ons op pad waren gegaan – maar wij wisten precies waar we heen wilden.
Nederlanders zeggen ‘dat is Chinees voor mij’ als we bedoelen dat iets onbegrijpelijk is. Chinezen gebruiken hetzelfde teken om weg en om rivier mee aan te duiden. Weg en rivier betekenen ook nog eens reis en leven.
- Marco Polo in Amsterdam, De Zeedijk (2008)
Het project Marco Polo in Amsterdam dat Anthony en ik in 2008 bij De Nederlandse Opera deden, belichaamde voor mij precies waar onze reis, onze zoektocht over ging. We hebben laten zien dat het kan. Dat je verschillende werelden met elkaar kan verbinden. Dat een groot operahuis naar een splintergroepje luistert. Andersom leverde de samenwerking met DNO erkenning en zichtbaarheid op.
Er is verandering op komst. De wens om te verbinden is al lang geen persoonlijke behoefte meer. Het is een maatschappelijke noodzaak. Als je mooie dingen wilt behouden moet je nieuwe wegen in durven slaan.
Dat geldt ook voor mij. Ik heb nog geen idee waar de reis heengaat. Voorlopig ben ik even zelfstandig ontdekkingsreiziger. Ik weet nog steeds niet of ik er goed aan doe mijn allerbeste compagnon ever achter mij te laten. Een ding weet ik zeker, het water uit de rivier van Yo! Opera stroomt mee.
